بازخوانی مستند یک تحول تاریخی
کتاب تازهای از مرتضی آقاحسینی با عنوان «انقلاب مشروطه؛ از تولد تا مرگ» توسط انتشارات کتاب جمکران روانه بازار نشر شده است. این اثر که حاصل بازخوانی و تکمیل پادکستهای پرمخاطب «رادیو مناهج» است، با نگاهی مستند و تحلیلی به نقش تعیینکننده دین و علمای شیعه در یکی از حساسترین برهههای تاریخ ایران پرداخته و تصویری دقیق از تقابل جریانهای اصیل با نفوذ بیگانگان ارائه میدهد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی، مرتضی آقاحسینی، پژوهشگر و طلبه حوزه علمیه، پس از پژوهشهای گسترده و استقبال بینظیر از سلسلهپادکستهای تاریخی «رادیو مناهج»، این بار مطالب را در قالب کتابی جامع و روان برای مخاطبان عام و تخصصی تدوین کرده است. این کتاب با عنوان فرعی «بازخوانی مستند یک تحول تاریخی»، چهارچوبی ذهنی و منسجم برای درک ریشههای تحولات سیاسی معاصر ایران فراهم میآورد.
روایتی از تنباکو تا مشروطه؛ آغاز تحولات از ۱۶ سال پیش از فرمان
نویسنده در این کتاب، سیر وقایع انقلاب مشروطه را نه از امضای فرمان مشروطه، بلکه از ۱۶ سال پیش از آن و از ماجرای نهضت تنباکو آغاز میکند. این رویکرد، زمینههای شکلگیری ایستادگی مردم ایران علیه استبداد داخلی و استعمار خارجی را بهخوبی تبیین میسازد. آقاحسینی با تکیه بر اسناد تاریخی معتبر، چگونگی انحراف این نهضت اصیل در سفارت انگلیس و جریانهای غربگرا را دنبال کرده و به خوبی نشان میدهد که چگونه مفاهیم مترقی اولیه، دستاویزی برای نفوذ بیگانگان قرار گرفت.
کتاب با تمرکز ویژه بر نقش مجاهدتها و بصیرت شیخ فضلالله نوری، مفهوم «مشروطه مشروعه» و لزوم نظارت فقها بر قوانین را مورد واکاوی عمیق قرار میدهد. شیخ فضلالله نوری که خود از منادیان اولیه مشروطه بود، با مشاهده انحراف این نهضت در مسیر غربزدگی، به طرح ایده مشروطه مشروعه پرداخت و خواستار حاکمیت قوانین اسلامی در چارچوب نظام مشروطه شد .
نقطه پایان مشروطه؛ اعدام شیخ فضلالله و آغاز استبداد کبیر
یکی از محورهای اصلی این کتاب، تبیین چرایی و چگونگی اعدام شیخ فضلالله نوری است. آقاحسینی با استناد به اسناد تاریخی، اعدام این مجتهد برجسته را نقطه عطف مرگ مشروطه اصیل و آغاز «استبداد کبیر» معرفی میکند. شیخ فضلالله نوری که در ابتدا همراه با سایر روحانیون مشروطهخواه در مهاجرت کبری به قم شرکت کرده و تا زمان تصویب متمم قانون اساسی، مخالفتی با جریان مشروطه نداشت، پس از مشاهده انحراف اصول این نهضت و مغایرت برخی مواد قانون اساسی با شرع اسلام، به مخالفت برخاست و با تشکیل جلسات اعتراضی و تحصن در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، خواستار اصلاحات اساسی در متن متمم قانون اساسی شد .
او پس از فتح تهران به دست مشروطهخواهان و پایان دوره استبداد صغیر، در دادگاهی محاکمه و در ۱۳ رجب ۱۳۲۷ قمری اعدام شد . این واقعه، به روایت کتاب، سرآغاز دورانی از استبداد بود که نه تنها به آرمانهای اولیه مشروطه وفادار نماند، بلکه فضای سیاسی کشور را به سمت انحراف و وابستگی بیشتر به بیگانگان سوق داد.
ویژگیهای منحصربهفرد کتاب برای مخاطبان تاریخ
کتاب «انقلاب مشروطه؛ از تولد تا مرگ» با برخورداری از ویژگیهای ساختاری ممتاز، مطالعه آن را برای طیف گستردهای از مخاطبان از جمله طلاب، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ ایران جذاب و مفید ساخته است:
- استفاده از تصاویر تاریخی در پایان هر فصل برای مرور بصری مطالب و درک بهتر فضای تاریخی آن دوران
- بهرهمندی از پانوشتهای تحلیلی و مستند که امکان مطالعه عمیقتر و آشنایی با منابع دست اول تاریخی را فراهم میآورد
اهمیت این موضوع از نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی
در بخشی از این کتاب به سخنرانی رهبر شهید انقلاب اسلامی اشاره شده که در آن بر ضرورت مطالعه دقیق تاریخ مشروطیت تأکید فرمودهاند:
من به طلبههای جوان توصیه میکنم که تاریخ مشروطیت را با دقت یاد بگیرید و بخوانید و بهخصوص روی نقش شیخ فضلالله نوری -که خود از منادیان مشروطه بود و بعد در مقابل آن مشروطۀ انگلیسیزاده ایستاد- تکیه کنید.
برشی از متن کتاب؛ تحصن در سفارت انگلیس
در بخشی از این کتاب، چگونگی تغییر مسیر نهضت عدالتخواهی مردم به سوی مشروطهای انگلیسیزاده، چنین روایت شده است:
مردم تهران به دستور باطنی انگلیسیان در سفارت انگلیس تحصن جسته، اول، عنوان عدالتخانه در زبانها دوران داشت و بالاخره به القای انگلستان و پارهای مردمان آزادی و وطنخواه، عنوان طلب مشروطیت دولت و قانون و مجلس شورای ملی و انتخابات و قانون اساسی به بیان آمد و این زمزمه و هیاهو به سایر بلاد سرایت کرد.
کتاب «انقلاب مشروطه؛ از تولد تا مرگ» نوشته مرتضی آقاحسینی در ۳۲۵ صفحه و با قیمت ۶۵۰,۰۰۰ تومان توسط انتشارات کتاب جمکران منتشر و در دسترس علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران قرار گرفته است.
About the Author
