مشکلات چشمی می تواند علامت ام اس باشد
بیماری اماس که اغلب با اختلالات حرکتی و عصبی شناخته میشود، در بسیاری از موارد اولین زنگ خطر خود را نه در اندامها، بلکه در سیستم بینایی به صدا درمیآورد. متخصصان چشمشناسی تأکید دارند که التهاب عصب بینایی و سایر تظاهرات چشمی، در حدود یکچهارم بیماران، نخستین ردپای تشخیص این بیماری خودایمنی محسوب میشود و آگاهی از این علائم نقشی حیاتی در تشخیص زودهنگام دارد.
تاری دید و درد چشم؛ زنگ خطری برای تشخیص اماس
هانیه فخرالدین، جراح و متخصص چشم و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر اینکه هر گونه اختلال بینایی لزوماً به معنای ابتلا به اماس نیست، اظهار داشت: تاری دید یا کاهش دید ناگهانی نباید سبب نگرانی بیجا در افراد شود، اما در صورتی که این علائم با درد هنگام حرکت چشم یا اختلال در تشخیص رنگها همراه باشد، ضرورت بررسی جدی مطرح میشود. به گفته وی، حدود ۲۵ درصد از موارد ابتلا به اماس، ابتدا با التهاب عصب بینایی یا «نوریت اپتیک» بروز میکند که از مهمترین تظاهرات چشمی این بیماری است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، کاهش دید یکچشم که طی چند روز ایجاد میشود، درد هنگام حرکت چشم، تغییر در دید رنگی و محدودیت میدان بینایی را از بارزترین علائم این وضعیت برشمرد و افزود: در حدود ۳۰ درصد موارد اماس، التهاب داخلی چشم بهویژه «یوئیت میانی» نخستین نشانه است که بیمار با شکایت از کاهش دید همراه با مگسپران به پزشک مراجعه میکند. همچنین اختلالات دیگری نظیر دوبینی، عدم هماهنگی حرکات دو چشم، فلج عضلات چشمی و لرزش چشم (نیستاگموس) نیز در بیماران اماس دیده میشود که اغلب ناشی از درگیری ساقه مغز و مخچه در اثر تخریب میلین است.
تشخیص بهموقع؛ کلید طلایی بهبودی سریع در بیماران اماس
فخرالدین با اشاره به اهمیت ارجاع سریع بیماران، تصریح کرد: اگر یک فرد بهویژه خانمهای جوان با علائمی نظیر کاهش دید همراه با درد چشم و اختلال رنگ مراجعه کنند، احتمال تشخیص اماس در آنها حدود ۵۰ درصد است و برای بررسی دقیق پلاکهای بیماری، انجام MRI مغز بهصورت اورژانسی درخواست میشود. وی تأکید کرد که طبیعی بودن ظاهر چشم یا حتی عصب بینایی در معاینات اولیه، نمیتواند وجود التهاب عصب بینایی را رد کند و همین نکته، هوشیاری پزشکان عمومی و اپتومتریستها را بیش از پیش ضروری میسازد.
یکی از بزرگترین نگرانیهای بیماران مبتلا به تظاهرات چشمی اماس، ترس از نابینایی و از دست دادن دائمی بینایی است. این متخصص چشمشناسی این نگرانی را تا حد زیادی بیاساس دانست و افق روشنی را ترسیم کرد: در موارد ابتلا به نوریت اپتیک ناشی از اماس، انتظار میرود طی یک ماه بهبودی حاصل شده و دید بیمار افزایش یابد. مطالعات علمی با پیگیری ۱۵ساله نشان داده است که ۹۲ درصد از این بیماران دید بالای ۱۰.۵ داشتهاند؛ بنابراین، نابینایی شدید در این موارد بسیار غیرمحتمل است و جای نگرانی جدی وجود ندارد.
آغاز سریع درمان با کورتون؛ مسیر جبران افت بینایی
به گفته فخرالدین، شیوهنامههای درمانی برای بیماران مبتلا به مشکلات چشمی ناشی از اماس، معمولاً شامل تجویز پالس کورتون در مرحله اول و سپس ادامه درمان با کورتون خوراکی است. در صورتی که بیمار پیشینه شناختهشدهای از اماس نداشته باشد، تصویربرداری MRI مغز بهصورت اورژانسی در دستور کار قرار میگیرد. وی بر این نکته تأکید کرد که شروع سریع درمان نقش حیاتی در سرعت جبران افت دید دارد و مراجعه بهموقع به چشمپزشک میتواند روند بهبودی را به شکل چشمگیری تسریع کند.
در نهایت، متخصصان بر لزوم آگاهی عمومی نسبت به ارتباط علائم چشمی و بیماری اماس تأکید دارند و قانون طلایی تشخیص زودهنگام را چنین یادآور میشوند: هر فردی که طی چند روز دچار تاری یا کاهش دید همراه با درد هنگام حرکت چشم یا کم رنگی رنگها شود، باید در اسرع وقت به چشمپزشک ارجاع داده شود تا ضمن بررسیهای تخصصی، احتمال اماس مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد.
About the Author
